Türkiye'nin Yapay Zeka Stratejisi Sona Eriyor: Hukuk Sektörü İçin Ne Değişti?

Türkiye’nin Ulusal Yapay Zeka Stratejisi (UYZS) 2021-2025 dönemi sona eriyor. Beş yıl önce belirlenen hedefler arasında yapay zekanın GSYİH’dan %5 pay alması, 50.000 yeni istihdam yaratılması ve küresel yapay zeka endekslerinde ilk 20’ye girilmesi vardı. Peki bu hedeflere ne kadar yaklaşıldı? Ve belki daha önemlisi: hukuk sektörü bu süreçten ne kadar faydalandı?

UYZS’nin Altı Önceliği ve Gerçekler

Strateji altı ana eksende şekillenmişti: uzman yetiştirme, Ar-Ge kapasitesi, veri altyapısı, regülasyon çerçevesi, uluslararası işbirliği ve yapısal dönüşüm. 2024-2025 Eylem Planı kapsamında 71 öncelikli eylem tanımlanmıştı.

Uzman yetiştirme ekseninde üniversitelerin yapay zeka bölümleri açması ve lisansüstü programların artması olumlu gelişmeler. Ancak bu uzmanlığın hukuk gibi dikey sektörlere yayılması beklenenden yavaş kaldı. Veri altyapısı tarafında ise açık veri portallarındaki ilerleme, yapay zeka için ihtiyaç duyulan kaliteli ve yapılandırılmış veri setleri oluşturma hedefinin gerisinde.

Hukuk Sektöründe Yapay Zeka Karnesi

UYAP sistemi Türk yargısının dijitalleşmesinde dünyada sayılı başarı hikayelerinden biri. Avukatların %94’ünün sistemi aktif kullanması ve günlük 450.000’den fazla işlem hacmi etkileyici rakamlar.

Ancak burada önemli bir ayrımı yapmak gerekiyor: UYAP bir bilişim sistemi, yapay zeka değil. Dosya takibi, dilekçe gönderme ve duruşma takvimi yönetimi yapan UYAP ile doğal dil anlayarak hukuki araştırma yapan, içtihat analizi sunan ve belge incelemesi gerçekleştiren yapay zeka araçları temelden farklı teknolojiler.

Gerçek anlamda yapay zeka kullanımı - yani büyük dil modelleri, semantik arama ve otomatik analiz - Türk hukuk sektöründe hâlâ erken aşamada. Bireysel avukatların ChatGPT gibi genel amaçlı araçları denemesi yaygınlaşırken, hukuka özelleşmiş çözümlerin benimsenmesi henüz başlangıç seviyesinde.

Diğer Ülkelerle Karşılaştırma

İngiltere’de hukuk teknolojileri pazarı 2024 itibarıyla 1.5 milyar sterlin değerine ulaştı. ABD’de büyük hukuk bürolarının %80’inden fazlası en az bir yapay zeka aracını iş akışına entegre etmiş durumda. Güney Kore, yargı sistemine yapay zeka destekli karar taslağı hazırlama sistemi entegre eden ilk ülkelerden oldu.

Estonya’nın “robot hakim” deneyi - 7.000 Euro altındaki küçük uyuşmazlıkları otomatik çözme girişimi - sonuçları tartışmalı olsa da cesur bir adımdı ve sektörde önemli dersler bıraktı.

Türkiye’nin UYAP altyapısı, bu yarışta önemli bir avantaj. Dijitalleşmiş bir yargı sistemi üzerine yapay zeka katmanı eklemek, sıfırdan başlamaktan çok daha kolay. Soru şu: Bu avantaj ne kadar hızlı değerlendirilebilecek?

2025-2030 İçin Beklentiler

Yeni dönem stratejisinin AB Yapay Zeka Yasası’nın etkilerini hesaba katması kaçınılmaz. AB ile ticaret yapan Türk şirketlerinin hukuki danışmanlık ihtiyacı, dolaylı olarak Türk avukatlarının da bu düzenlemeleri anlamasını gerektiriyor.

Hukuk büroları ve baro birlikleri için öneri nettir: yapay zeka okuryazarlığını bir lüks değil, mesleki yeterlilik meselesi olarak ele almak. Bugün “bekle ve gör” stratejisi izleyen bürolar, yarın verimlilik farkını kapatmakta ciddi zorlanacak.

Avukatlar İçin Üç Somut Adım

Birinci adım, genel amaçlı bir yapay zeka aracını günlük iş akışınızda denemeye başlamaktır. İçtihat araştırmasında veya belge özetlemede kullanın, sonuçları her zaman birincil kaynaktan doğrulayın.

İkinci adım, Türkçe kaynakları takip etmektir. Baro birliklerinin düzenlediği yapay zeka eğitimleri artıyor. Bu fırsatları kaçırmayın.

Üçüncü adım, büronuz için bir yapay zeka kullanım politikası oluşturmaktır. Hangi verilerin yapay zekaya girilebileceği, hangi çıktıların doğrulama gerektirdiği ve müvekkil gizliliğinin nasıl korunacağı net olmalı.

Teknoloji hızla ilerliyor. Soru artık “yapay zeka hukuk sektörünü değiştirecek mi?” değil, “bu değişime hazır mısınız?”